کدام آمپول کمردرد بهترین اثرگذاری را برای تسکین کمر درد دارد؟

در شرایطی که درد و التهاب کمر بسیارشدید است یا با اقدامات اولیه مانند استراحت چندروزه، استفاده از کمپرس سرد و گرم، مصرف داروهای مسکن خوراکی و بستن کمربند طبی بهبود نیابد، ممکن است تزریق آمپول برای تسکین سریع درد توصیه ‌شود. آمپول‌های کمردرد در دسته‌های مختلفی مانند غیراستروئیدی، استروئیدی، شل‌کنندۀ عضله و … تقسیم‌بندی می‌شوند. البته درمان‌های تزریقی یک روش درمانی مکمل است و پس از تسکین درد، باید درمان‌های اصلی برای رفع علت زمینه‌ای کمردرد انجام شود. اگرچه امروزه تزریق‌هایی مانند تزریق پی آر پی و اوزون نیز انجام می‌شوند که اثر درمانی بلندمدتی نیز دارند.

آمپول‌های کمر درد در چه شرایطی تجویز می‌شوند؟

کمردرد یکی از شایع‌ترین عارضه‌ها در سراسر جهان است که درصد شیوع آن در طول عمر هر فرد 60 تا 70 درصد برآورد می‌شود (منبع). اگر کمردرد ظرف شش هفته با اقدامات اولیه مانند استراحت، سرما و گرما درمانی، کمربند طبی و داروهای خوراکی مسکن معمول مانند ناپروکسن بهبود نیابد یا شدیدتر شود، آمپول برای مدیریت کمردرد تجویز می‌شود. البته اکثر درمان‌های تزریقی صرفاً اثر ضدالتهابی و تسکین‌دهندگی موقت دارند و از بیماران انتظار می‌رود پس از برطرف شدن نسبی درد به کمک اقدامات درمانی دیگر مانند فیزیوتراپی، مگنت تراپی، لیزر درمانی و ورزش‌درمانی علت اصلی کمردرد را برطرف کنند.

متداول‌ترین درمان‌های تزریقی کمردرد عبارت هستند از:

• آمپول‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی (NASAIDs): این دسته از داروها خاصیت ضدالتهابی دارند و درد را تسکین می‌دهند. آمپول‌های غیراستروئیدی معمولاً برای تسکین کمردرد شدید و حاد و کمردردی که با مصرف مسکن‌های خوراکی تسکین نیافته باشند، تجویز می‌شوند.
• آمپول‌های کورتیکواستروئید: آمپول‌های استروئیدی نیز اثر ضدالتهابی و تسکین‌دهندگی دارند و عموماً برای رفع سریع التهاب و درد منتشرشونده در دست و پا، در فضای اپیدورال در نزدیکی ریشۀ عصب ملتهب و تحت‌فشار تزریق می‌شوند. با توجه به عوارض استروئیدها آمپول استروئیدی معمولاً برای کمردرد حاد تجویز نمی‌شود و چنانچه درمان‌های اولیه و مصرف داروهای غیراستروئیدی کمکی به کاهش درد و التهاب مزمن نکرده باشد، آمپول‌های استروئیدی، حداکثر 3 یا 4 نوبت در سال، تجویز می‌شوند.
• آمپول‌های شل‌کنندۀ عضلات: چنانچه پزشک تشخیص بدهد که گرفتگی یا اسپاسم شدید عضله یا برخی عارضه‌های عضلانی مانند سندرم پیریفورمیس علت کمردرد است، آمپول شل‌کنندۀ عضله را برای رفع سریع درد و گرفتگی عضلانی تجویز می‌کند. البته اگر سیاتیک عامل کمردرد باشد هم ممکن است شل‌کنندۀ عضلات برای درمان کمردرد تزریق شود.
• آمپول‌های ضدتشنج: داروهای ضدتشنج اعصاب را آرام کرده و از انتقال بیش از حد پیام‌های درد از عصب‌های آسیب‌دیده جلوگیری می‌کنند. بنابراین در شرایطی که تحریک شدن یا تحت فشار قرار گرفتن عصب، برای مثال به علت فتق دیسک یا خار استخوانی ناشی از آرتروز مهره‌های ستون فقرات، علت کمردرد باشد، آمپول‌های ضدتشنج را برای تسکین درد عصبی تجویز می‌شوند.
• آمپول‌های تقویتی: با توجه به نقش مهم مواد مغذی مانند ویتامین‌ها و مواد معدنی در سلامتی عمومی، چنانچه علائم موجود یا نتایج آزمایش‌ها بیانگر کمبود ویتامین‌هایی مانند ویتامین B12 یا D باشد، آمپول‌های تقویتی برای رفع کمبود ویتامین، بهبود حال عمومی بیماران و تسهیل انجام درمان‌هایی مانند ورزش‌درمانی تجویز می‌شوند. به‌علاوه کمبود ویتامین‌هایی مانند ویتامین D موجب درد استخوانی نیز می‌شود (منبع). همچنین ثابت شده است که تزریق ویتامین B12 روش مؤثری برای تسکین کمردرد و کاهش وابستگی به مصرف داروهای مسکن است (منبع).
• بلوک عصبی: چنانچه بیمار کمردرد شدیدی داشته باشد که به درمان‌های اولیه پاسخ مناسب نشان نداده باشد و منشأ درد نیز دقیقاً مشخص نباشد، ترکیبی از داروی بی‌حسی و استروئید برای تعیین عصب مولد درد و رفع موقتی درد و التهاب در نزدیکی ریشۀ عصب تزریق می‌شود.
• تزریق بوتاکس: در مواردی که درمان‌های متعارف مؤثر نباشد و اسپاسم عضلانی علت کمردرد باشد، تزریق بوتاکس برای بی‌حرکت کردن موقتی عضله در عضلۀ اطراف ستون فقرات تزریق می‌شود.
• تزریق اوزون: تزریق اوزون موجب کاهش حجم دیسک می‌شود و اثر ضدالتهابی نیز دارد (منبع). بنابراین اوزون تراپی برای تسکین کمردرد ناشی از فتق دیسک و درد عصب سیاتیک کاربرد دارد.
• تزریق پی آر پی: با تزریق پی آر پی می‌توان فاکتورهای رشد و مواد مغذی مختلف را به دیسک‌هایی رساند که به علت خون‌رسانی محدود قدرت ترمیم‌کنندگی اندکی دارند (منبع). دریافت مستقیم فاکتورهای رشد فرآیند ترمیم دیسک را تسهیل می‌کند و اثر ضدالتهابی دارد. به همین دلیل تزریق پی آر پی بیشترین کاربرد را برای درمان فتق دیسک دارد.
• تزریق در نقاط ماشه‌ای: پزشک ترکیبی از داروی بی‌حسی و داروهای دیگر مانند استروئید یا بوتاکس را در نقطۀ ماشه‌ای تزریق می‌کند یا از تکنیک درای نیدلینگ برای آزادسازی گره‌های سفت و دردناک عضلانی بهره می‌گیرد.

چه آمپول‌هایی برای کمردرد تزریق می‌شود؟

درمان‌های تزریقی از جمله مؤثرترین روش‌ها برای درمان کمردرد‌های حاد، تحت‌حاد (استمرار درد بیش از شش هفته) و مزمن (بیش از دوازده هفته) هستند. داروهای مختلفی با هدف کاهش درد و التهاب به صورت وریدی و عضلانی یا در نقاط مختلف بدن مانند فضای اپیدورال، داخل دیسک و مفاصل ستون فقرات تزریق می‌شوند.

آمپول‌های تجویزی ستون فقرات به دسته‌های مختلفی شامل آمپول‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی، کورتیکواستروئیدها، شل‌کنندۀ عضلات، ضدتشنج و تقویتی تقسیم‌بندی می‌شوند. بلوک عصبی و تزریق بوتاکس نیز برای درمان کمردرد کاربرد دارند. همچنین ترکیبات زیستی مانند محلول  پی آر پی برای کمک به ترمیم بافت در بخش‌های مختلف ستون فقرات تزریق می‌شوند یا از اوزون برای کاهش حجم دیسک بهره گرفته می‌شود.

در زیر با متداول‌ترین آمپول‌ها و درمان‌های تزریقی کمردرد آشنا می‌شوید:

آمپول‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی (NASAIDs)

نخستین دسته از آمپول‌هایی که برای درمان کمردرد تجویز می‌شوند، آمپول‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند دیکلوفناک و ایبوپروفن هستند. اگرچه در گذشته داروهای مسکن خوراکی مختلفی برای تسکین کمردرد توصیه می‌شدند، اما نتایج یک مقالۀ جدید نشان داده که مصرف مسکن‌های خوراکی متداول اثر چندانی بر تسکین کمردرد، به‌ویژه کمردردهای مزمن و طولانی‌مدت ندارد (منبع). به همین دلیل در شرایطی که تجویز آمپول ضرورت می‌یابد، تزریق آمپول‌های غیراستروئیدی و شل‌کننده‌های عضلانی برای تسکین درد کمر، به‌ویژه کمردرد حاد در اولویت قرار می‌گیرد (منبع). کمردرد حاد به دردی گفته می‌شود که کمتر از 12 هفته از شروع آن می‌گذرد.

آمپول‌های غیراستروئیدی برای درمان عارضه‌های زیر توصیه می‌شوند:

• آرتروز
• کشیدگی عضله و رباط
• التهاب تاندون
• درد سیاتیک و درد عصبی ناشی از فتق دیسک
• کمردرد حاد
• آرتروز مهره‌های ستون فقرات
• روماتیسم ستون فقرات

آمپول‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی به دلیل اثر ضدالتهابی و تسکین‌دهندگی تجویز می‌شوند. مهم‌ترین اثر این داروها جلوگیری از تولید پروستاگلاندین‌ها (Prostaglandin)، یعنی ترکیبی است که در ایجاد درد و التهاب نقش دارند. یکی از مهم‌ترین عوارض داروهای غیراستروئیدی خوراکی مشکلات گوارشی است، با تزریق دارو می‌توان از بروز این مشکلات جلوگیری کرد و سریع‌تر اثر دارو را حس کرد.

کورتیکواستروئیدها

آمپول‌های استروئیدی شبیه به هورمون کورتیزول که توسط غدد فوق‌کلیوی تولید می‌شود، ساخته می‌شوند. آمپول کورتیکواستروئیدی نیز مانند هورمون کورتیزول فعالیت سیستم ایمنی بدن را موقتاً کاهش می‌دهد تا التهاب کمتر شود. این دسته از آمپول‌ها مستقیماً در نقطۀ دردناک و ملتهب بدن، برای مثال مفصل، رباط، بورس و عضله تزریق می‌شوند. چون تزریق‌های درون مفصل، فضای اپیدورال یا بافت‌هایی مانند رباط حساسیت بالایی دارند، این تزریق‌ها عموماً تحت هدایت سونوگرافی انجام می‌شوند.

همچنین برای اثرگذاری بیشتر درمان و تسکین درد فوری بیماران معمولاً نوعی داروی بی‌حسی مانند لیدوکائین یا بوپیواکائین نیز با داروی استروئیدی ترکیب و تزریق می‌شود. آمپول‌های کورتیکواستروئیدی برای رفع درد و التهاب ناشی از عارضه‌های ستون فقرات مانند فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی، روماتیسم و آرتروز ستون فقرات، اسکولیوز یا انحراف ستون فقرات و درد عصب سیاتیک کاربرد دارند.

در کل آمپول‌های استروئیدی در صورت وجود التهاب و برای تسکین درد شدیدی تجویز می‌شوند که به داروهای مسکن غیراستروئیدی واکنش نشان نداده است. چنانچه آمپول کورتیکواستروئیدی برای تسکین درد و التهاب حاد پس از آسیب‌دیدگی تجویز شود، معمولاً یک تزریق کافی است. البته تزریق برای کنترل درد و التهاب عارضه‌های مزمن باید تکرار شود. مدت زمان اثرگذاری آمپول‌های کورتیکواستروئیدی چند هفته تا چند ماه است.

آمپول شل‌کننده عضلات

آمپول‌های شل‌کنندۀ عضلات با جلوگیری از انتقال سیگنال‌های عصبی درد به مغز و نخاع باعث شل‌شدن عضله می‌شوند و فشار را از روی رشته‌های عصبی برمی‌دارند، در نتیجه درد کاهش می‌یابد. چنانچه آمپول‌های غیراستروئیدی ضدالتهاب درد را تسکین ندهند، پزشکان آمپول شل‌کنندۀ عضلات را برای یک دورۀ کوتاه تجویز می‌کنند. این دسته از آمپول‌ها معمولاً به عنوان یک درمان مکمل در کنار داروهای غیراستروئیدی در سه هفتۀ نخست پس از شروع درد تجویز می‌شوند، البته این داروها بسته به صلاحدید پزشک می‌توانند برای تسکین کمردرد مزمن نیز به کار روند. همچنین چون شل‌کننده‌های عضلانی اثر آرام‌بخشی نیز دارند، اگر کمردرد خواب بیمار را مختل کرده باشد، می‌توان از این داروها کمک گرفت.

شل‌کننده‌های عضلات در کل برای درمان عارضه‌هایی مانند کشیدگی عضله در اثر آسیب‌دیدگی و حالت اندامی نامناسب، ناهنجاری‌های ستون فقرات مانند اسکولیوز و دردهای عصبی مانند سیاتیک و درد ناشی از تحت فشار قرار گرفتن ریشۀ عصبی به دلیل فتق دیسک تجویز می‌شوند.

شل‌کننده‌های عضلات به دو دستۀ آنتی‌اسپاسمودیک (antispasmodic) و آنتی‌اسپاستیسیتی (antispasticity) تقسیم می‌شوند:

• آنتی‌اسپاسمودیک: دستۀ اول مانند دیازپام و متاکسالون اسپاسم یا گرفتگی عضلانی مرتبط با عارضه‌های دردناکی مانند کمردرد را کاهش می‌دهند. داروهای آنتی‌اسپاسمودیک اسپاسم عضلانی را از طریق تغییر در سیستم عصبی مرکزی کاهش می‌دهند.
• آنتی اسپاستیسیتی: دستۀ دوم مانند باکلوفن برای کاهش اسپاستیسیتی یا سفتی غیرطبیعی عضله در اثر ابتلا به بیماری‌هایی مانند ام اس و ضایعه‌های نخاعی کاربرد دارند. داروهای آنتی‌اسپاستیسیتی با اثرگذاری مستقیم بر نخاع یا عضله باعث رفع سفتی و برطرف شدن اسپاسم غیرارادی می‌شوند.

آمپول ضدتشنج

داروهای ضدتشنج در ابتدا برای درمان بیماران مبتلا به صرع تهیه شدند؛ اما چون این داروها باعث آرام شدن اعصاب، کاهش برانگیختگی عصبی و در نتیجۀ تسکین درد می‌شوند، پزشکان آن‌ها را برای رفع تیر کشیدن و سوزش ناشی از آسیب عصبی نیز تجویز می‌کنند. در واقع داروهای ضدتشنج فعالیت الکتریکی غیرعادی مغز را کنترل می‌کنند، بر انتقال‌دهنده‌های عصبی، مانند گابا (گاما آمینو بوتیریک اسید) اثر می‌گذارند و از انتقال پیام‌های درد جلوگیری می‌کنند.

یکی از شایع‌ترین دلایل کمردرد تحت فشار قرار گرفتن نخاع و ریشه‌های عصبی در اثر عواملی مانند فتق دیسک یا خارهای استخوانی ناشی از آرتروز مهره‌های ستون فقرات است. با این توصیف داروهای ضدتشنج می‌توانند کمردردهایی را تسکین بدهند که تحریک یا گیرافتادگی عصب، علت بروز آن‌ها است. برای مثال فیبرومیالژی یکی از بیماری‌هایی است که موجب حساسیت شدید عصب‌ها می‌شود و بنابراین آمپول ضدتشنج می‌تواند برای درمان آن مفید باشد.

پژوهش‌هایی که در زمینۀ اثر آمپول‌های ضدتشنج بر کمردرد انجام شده است، محدود به کمردرد مزمن است (منبع) و هنوز سودمندی این دسته از داروها برای تسکین کمردرد کاملاً اثبات نشده است. در هر حال داروهای ضدتشنج جدید، به‌ویژه گونه‌های تزریقی آن عوارض کمتری دارند و دردهایی مانند درد ناشی از گیر افتادن عصب یا ضایعۀ نخاعی را به خوبی تسکین می‌دهند. به همین دلیل پزشکان آمپول‌های ضدتشنج را غالباً به عنوان یکی از اولین داروها برای دردهای نوروپاتی تجویز می‌کنند. چون تزریق سریع داروهای ضدتشنج باعث افزایش ضربان قلب می‌شود، این داروها با توجه به سن بیماران معمولاً به آهستگی ظرف 15 تا 45 دقیقه به صورت وریدی تزریق می‌شوند.

آمپول‌های تقویتی

کمبود ویتامین نیز ممکن است به دلایلی مانند کاهش قدرت عضلات و دامن زدن به مشکلات عصبی باعث بروز کمردرد شود (منبع 1 و منبع 2). با تزریق دوز تغلیظ‌شده‌ای از ویتامین‌ها، مواد معدنی و آنتی‌اکسیدان‌ها مستقیماً وارد جریان خون می‌شود. در نتیجه بدن مواد مغذی را سریع‌تر و تقریباً به صورت کامل جذب می‌کند و فواید مکمل‌ها زودتر و بدون عوارض جانبی گوارشی آشکار می‌شود.

آمپول‌های تقویتی بنا به دلایل زیر می‌توانند برای بهبود کمردرد مفید باشند:

• تقویت سیستم ایمنی: سیستم ایمنی قوی برای حفظ سلامتی، سرزندگی و رفاه عمومی ضروری است. تزریق آمپول‌های تقویتی عملکرد سیستم ایمنی را بهبود می‌دهد و در مقابله با بیماری‌ها، عفونت و التهاب‌ به بدن کمک می‌کند. به این ترتیب تزریق ویتامین‌ها برای کمردردهایی که منشأ التهابی دارند، می‌تواند مفید باشد. برای مثال ویتامین B12 نقش مهمی در تولید و تنظیم سلول‌های ایمنی بدن دارد.
• افزایش انرژی: تزریق آمپول‌های تقویتی روش مؤثری برای افزایش انرژی و بهبود عملکرد جسمی است. در نتیجه افراد تمایل بیشتری به ورزش کردن پیدا می‌کنند. و به این ترتیب یکی از مهم‌ترین دلایل کمردرد، یعنی بی‌تحرکی و چاقی، از بین می‌رود.
• بهبود سلامت روان: سلامت روان و جسم ارتباط تنگاتنگی با هم دارند. مدیریت استرس کاهش التهاب و بهبود روحیه را به دنبال دارد. در نتیجۀ کاهش التهاب کمردرد کمتر می‌شود و در پی بهبود روحیه فرد ورزش‌درمانی را با اشتیاق دنبال می‌کند و سبک زندگی سالمی را در پیش می‌گیرد. همچنین بعضی ویتامین‌ها مانند B12 به اصلاح الگوی خواب کمک می‌کنند، در نتیجه خستگی و اضطراب فرد کمتر می‌شود و می‌تواند توصیه‌هایی مانند حفظ حالت اندامی صحیح را بهتر رعایت کند.
• بهبود متابولیسم: تزریق ویتامین روش مؤثری برای افزایش سرعت متابولیسم، کاهش اشتها و میل به خوراکی‌های ناسالم، ضمن حفظ انرژی است. برای مثال تزریق ب ـ کمپلکس متابولیسم را سریع‌تر می‌کند و ویتامین دی نیز حجم عضلات را افزایش می‌دهد. در نتیجه کاهش وزن برای افراد آسان‌تر می‌شود و عوارض ناشی از اضافه وزن، که یکی از مهم‌ترین آن‌ها کمردرد است، برطرف می‌شود.

بلوک عصبی

• مهار کردن آنزیم‌های خاصی مانند فسفولیپاز A که باعث درد و تحریک عصبی می‌شوند.
• انسداد فیبرهای عصبی که کاهش انتقال پیام‌های درد به مغز را به دنبال دارد.
• کاهش نفوذپذیری فیبرهای عصبی برای دریافت خون و در نتیجه کمک به تسکین درد

بلوک عصبی برای درمان التهاب ریشۀ عصبی کاربرد دارد که به دلیل فتق دیسک، تغییرات فرسایشی ستون فقرات مانند آرتروز و ایجاد خارهای استخوانی یا ابتلا به ناهنجاری‌هایی مانند اسکولیوز تحت‌فشار قرار دارد یا به دلیل تماس با ترکیبات شیمیایی دیسک حساس شده است. نرخ موفقیت بلوک عصبی برای تسکین کمردرد ناشی از فتق دیسک در پیگیری یک‌ساله 75 درصد گزارش شده است (منبع). با توجه به عوارض داروهای استروئیدی، این تزریق بیش از 3 بار در سال توصیه نمی‌شود.

در جدول زیر روش تزریق، میزان و سرعت اثرگذاری و ماندگاری اثر تزریق بلوک عصبی را مشاهده می‌کنید:

تزریق بوتاکس

تزریق بوتاکس عموماً زمانی برای تسکین کمردرد توصیه می‌شود که درمان‌های اولیه و متعارف مانند فیزیوتراپی و درمان دارویی مؤثر نباشند و انقباض عضلانی علت اصلی کمردرد باشد. بوتاکس با مختل کردن ارتباط بین عصب و عضله و فلج کردن موقت عضلات بیش‌فعالی که منشأ درد هستند، مانع انتقال پیام‌ درد به مغز می‌شود و از اسپاسم عضلانی جلوگیری می‌کند. تزریق بوتاکس در عضلۀ اطراف ستون فقرات در یک پژوهش موجب کاهش کمردرد مزمن 60 درصد بیماران شد (منبع). در پژوهشی دیگر کمردرد 76 درصد بیماران چهار هفته پس از تزریق بوتاکس تسکین یافت و بیماران فقط دچار عوارض جانبی خفیف شدند (منبع). پزشک بوتاکس را با سوزنی ظریف در عضلۀ اطراف ستون فقرات تزریق می‌کند؛ تعداد تزریق‌ها به نوع و محل درد بستگی دارد.

در جدول زیر روش تزریق، میزان و سرعت اثرگذاری و ماندگاری اثر تزریق بوتاکس را مشاهده می‌کنید:

تزریق اوزون

تزریق اوزون به کمر درمانی کم‌تهاجمی، ایمن، مؤثر و با هزینه‌ای معقول برای تسکین درد و التهاب کمر به شمار می‌آید. اوزون تراپی در پژوهش‌های مختلف به عنوان درمانی کم‌تهاجمی برای کمردرد ناشی از فتق دیسک پیشنهاد شده است که دارای اثر ضدالتهابی و تسکین‌دهندگی است (منبع). این روش برای تسکین درد و التهاب ناشی از فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی، تحت فشار بودن عصب سیاتیک و اسپوندیلولیستزیس کاربرد دارد. به‌علاوه تزریق اوزون موجب شروع فرآیند اکسیداسیون در هستۀ دیسک می‌شود که کاهش حجم دیسک و در نتیجه تسکین درد را به دنبال دارد.

اوزون تراپی دیسک کمر و سیاتیک به این شکل انجام می‌شود که متخصص گاز اکسیژن ـ اوزون را با سوزن مستقیماً درون دیسک تزریق می‌کند تا حجم آن کمتر شود. پس از کوچک شدن دیسک و برداشته شدن فشار آن از روی ریشۀ عصب یا نخاع، درد نیز تسکین می‌یابد. با این توصیف اوزون تراپی درمان مؤثری برای درد کمر و سیاتیک حاد و مزمن است که می‌تواند حتی جایگزین تزریق استروئید شود (منبع). گاز اوزون را می‌توان درون عضله، دیسک و اطراف ریشۀ عصب‌های ستون فقرات تزریق کرد؛ تزریق‌های غیرعضلانی تحت هدایت سی تی اسکن یا سونوگرافی انجام می‌شود.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که اوزون تراپی علائم فتق دیسک را 65 تا 80 درصد کاهش می‌دهد (منبع). اوزون تراپی علاوه بر نرخ موفقیت بالا، عوارض اندکی را به دنبال دارد، مانند تزریق استروئید در فضای اپیدوال باعث بروز عوارض گوناگون نمی‌شود و دورۀ نقاهت طولانی عمل‌های جراحی را ندارد. دقیقاً مشخص نیست که اثربخشی اوزون تراپی پس از چه مدت شروع می‌شود (منبع). اما در پژوهشی که در آن ماندگاری اثر اوزون تراپی 6 ماه پس از درمان بررسی شد، اثرات درمان پس از گذشت این مدت همچنان در 80 درصد بیماران به قوت خود باقی بود (منبع).

در جدول زیر روش تزریق، میزان و سرعت اثرگذاری و ماندگاری اثر تزریق اوزون را مشاهده می‌کنید:

تزریق پی آر پی

پی آر پی محلول پلاسمای غنی از پلاکت است که از خون خود بیمار تهیه می‌شود. برای تهیۀ محلول پی آر پی مقدار کمی خون از بیمار گرفته شده و در سانتریفیوژ چرخانده می‌شود. سپس پلاسمای غنی از پلاکت و فاکتورهای رشد جداسازی و مستقیماً در موضع دردناک تزریق می‌شود. از آن‌جا که پی آر پی درد را بلافاصله تسکین نمی‌دهد، چنانچه متقاضی درمان دچار درد باشد، توصیه می‌شود محلول پی آر پی با داروهای مسکن ترکیب شود.

پژوهشگران در حال بررسی اثربخشی درمان‌های زیستی، مانند تزریق پی آر پی (PRP) برای تسکین کمردرد هستند. فرآیند التهابی در جریان در دیسک موجب شروع فرآیند فرسایشی ـ تخریبی آهسته‌ای در ماتریس خارج‌سلولی می‌شود. اگرچه استفادۀ تجربی از فاکتورهای رشد موجب معکوس شدن فرآیند تخریبی شده، چنین تأثیری در کاربردهای بالینی هنوز اثبات نشده است (منبع). البته نتایج پژوهش‌های متعدد بیانگر سودمندی بهره‌گیری از ترکیبات زیستی مانند پی آر پی برای تسکین درد کمر و عصب سیاتیک است (منبع). از این گذشته تزریق داروهای دیگر، چه داخل دیسک چه نقاط دیگر، عوارض گوناگونی را به دنبال دارد، حال آن که تزریق پی آر پی، به دلیل تهیه شدن محلول از خون خود بیمار، با حداقل عوارض همراه است.

تزریق پی آر پی برای رفع درد و التهاب ناشی از فتق دیسک کمر و عصب سیاتیک کاربرد دارد و در بخش‌های گوناگونی از ستون فقرات مانند نقاط زیر تزریق می‌شود

• مفصل ستون فقرات: اگرچه پژوهش‌های متعدد بیانگر مفید بودن تزریق پی آر پی در مفصل ستون فقرات است و در یک پژوهش کمردرد 47 درصد بیماران بلافاصله پس از تزریق پی آر پی کاهش یافت، به دلیل محدودیت‌هایی مانند نبود گروه کنترل یا کوچک بودن اندازۀ نمونه نمی‌توان دربارۀ اثربخشی تزریق پی آر پی برای درمان کمردرد به نتیجۀ قطعی رسید.
• داخل دیسک: تزریق پی آر پی داخل دیسک نیز توصیه می‌شود. فرضیۀ طرفداران تزریق پی آر پی درون دیسک این است که دیسک‌های بین‌مهره‌ای به دلیل دریافت نکردن مواد مغذی کافی، قدرت چندانی برای ترمیم خود ندارند. بنابراین با تزریق پی آر پی و رساندن فاکتورهای رشد به دیسک می‌توان به ترمیم این ساختار و در نتیجه تسکین درد کمر کمک کرد.
• عضله: تحلیل رفتن عضلات اطراف ستون فقرات فشار وارد بر مفصل‌های ستون فقرات و دیسک‌ها را افزایش می‌دهد و به شروع چرخۀ درد و فرسایش دامن می‌زند. بنابراین پی آر پی برای درمان کمردرد درون عضله نیز تزریق می‌شود. عضلۀ مولتی‌فیدوس عضله‌ای است که ستون فقرات را پایدار می‌کند و تحلیل رفتن و انقباض آن باعث کمردرد می‌شود. نرخ موفقیت تزریق پی آر پی در این عضله برای درمان کمردرد در یک پژوهش 71/2 درصد گزارش شده است (منبع). در پژوهشی دیگر تزریق هفتگی پی آر پی در عضلات کمر در کنار فیزیوتراپی و پیاده‌روی به 115 بیمار توصیه شد. نتیجۀ این درمان ترکیبی نرخ موفقیتی 71 درصدی بود که در پیگیری یک‌ساله حفظ شده بود. همچنین ام آر آی پس از درمان نشان‌دهندۀ تقویت عضلۀ مولتی‌فیدوس بود (منبع).
• رباط و فاشیا: در یک پژوهش محلول پی آر پی در رباط‌ها، عضله‌ها و فاشیاهای 30 بیمار مبتلا به کمردرد غیراختصاصی مزمن تزریق شد (منبع). پیگیری شش‌ماهه مؤید مفید بودن تزریق پی آر پی برای تسکین درد و برطرف شدن ناتوانی بود.

شایان ذکر است که به دلیل حساس بودن بالای این تزریق‌ها، درمان معمولاً تحت هدایت سونوگرافی و فلوروسکوپی انجام می‌شود.

در جدول زیر روش تزریق، میزان و سرعت اثرگذاری و ماندگاری اثر تزریق پی آر پی را مشاهده می‌کنید:

تزریق در نقاط ماشه‌ای

نقاط ماشه‌ای، نقاط یا گره‌های دردناکی در عضله‌ها است که به لمس و فشار بسیار حساس است. نقاط ماشه‌ای پس از آسیب‌دیدگی ناگهانی یا وارد شدن آسیب‌های مکرر جزئی به مرور زمان ایجاد شده و باعث تنش و انقباض در بافت‌های عضلانی و در نتیجه شروع درد می‌شوند. در صورتی که چنین نقاط سفت و دردناکی وجود داشته باشند، می‌توان داروی بی‌حسی را همراه با کورتیکواستروئید یا بوتاکس در این نقاط تزریق کرد.

البته روش دیگری به نام درای نیدلینگ نیز برای آزادسازی نقاط ماشه‌ای وجود دارد که در آن ماده‌ای درون عضله تزریق نمی‌شود، بلکه متخصص سوزن را در زاویه‌هایی خاص آن‌قدر در عضله فرو می‌کند و درمی‌آورد تا نقطۀ ماشه‌ای سفت از بین برود.

عضلۀ چهارگوش یا فیلۀ کمر، عضله‌ای است که معمولاً نقاط ماشه‌ای عامل کمردرد در آن ایجاد می‌شوند. تزریق در نقاط ماشه‌ای زمانی برای تسکین کمردرد توصیه می‌شود که اقدامات اولیه مانند گرما درمانی و ماساژ کمکی به آزادسازی نقاط ماشه‌ای نکرده باشد. این روش به‌ویژه زمانی توصیه می‌شود که بیمار به دلیل درد و حساسیت شدید نقاط ماشه‌ای قادر به انجام فیزیوتراپی و ورزش درمانی نباشد.

در جدول زیر روش تزریق، میزان و سرعت اثرگذاری و ماندگاری اثر تزریق در نقاط ماشه‌ای را مشاهده می‌کنید:

آیا می‌توان از چند آمپول برای درمان یا تسکین درد کمر استفاده کرد؟

برای آن که اثر تزریق به حداکثر برسد، ممکن است پزشک معالج تزریق هم‌زمان چند آمپول را، به‌ویژه در صورت وریدی بودن تزریق، توصیه کند. برای مثال داروهای شل‌کنندۀ عضله عموماً با داروهای غیرالتهابی ضداستروئیدی یا استروئیدها تداخل ندارند. از سوی دیگر بعضی داروهای شل‌کنندۀ عضله با داروهای مسکن مخدری مانند ترامادول، داروهای ضدافسردگی و بنزودیازپین‌هایی مانند آلپرازولام تداخل دارند. همچنین تزریق هم‌زمان باعث تشدید عوارض جانبی مشترک داروها مانند خواب‌آلودگی می‌شود که می‌تواند خطراتی مانند از دست دادن تعادل یا تصادف در زمان رانندگی را به دنبال داشته باشد.

سایر درمان‌هایی که باید در کنار تزریق آمپول پیگیری شوند:

اکثر موارد کمردرد، به‌ویژه در سنین کمتر از 60 سال، ظرف یک ماه با انجام درمان‌های اولیه مانند استفاده از کمپرس سرد و گرم، پرهیز از انجام حرکات تشدیدکنندۀ درد، مصرف قرص‌های مسکن و پمادهای موضعی، انجام حرکات کششی و تقویتی بهبود می‌یابد. با این حال در صورتی که درد همچنان بهبود پیدا نکرد، بهتر است درمان‌های زیر پیگیری شود:

• پرهیز از استراحت مطلق به مدت طولانی: بیش از یک یا دو روز استراحت نکنید. از ترس شروع درد از فعالیت اجتناب نکنید و ورزش‌های سبکی مانند پیاده‌روی و شنا را انجام بدهید. اگر حین ورزش دچار درد شدید، آن ورزش را متوقف و با پزشک معالج خود مشورت کنید. یوگا و انجام دادن تکنیک‌های تن‌آرامی مانند مدیتیشن نیز می‌تواند مفید باشد.
• درمان دارویی: بیشتر آمپول‌های تجویزشده برای کمردرد، گونۀ خوراکی نیز دارند که با نسخۀ پزشک می‌توانید آن‌ها را تهیه کنید. علاوه بر دسته‌بندی‌های اشاره‌شده، داروهای ضدافسردگی مانند آمی‌تریپتیلین نیز برای تسکین کمردرد مزمن تجویز می‌شوند. همچنین می‌توانید از پمادهای مختلف یا چسب ضددرد نیز استفاده کنید.
• فیزیوتراپی: متخصص طب فیزیکی، حرکات ورزشی مفید را به شما آموزش می‌دهد و برای اصلاح حالت اندامی و بهبود سبک زندگی راهنمایی‌های لازم را در اختیار شما می‌گذارد.
• درمان با دستگاه RF: متخصص سوزن ظریفی را در نزدیکی محل درد فرو می‌کند. امواج رادیویی از این سوزن عبور می‌کنند و عصب‌های مولد درد تحریک می‌شوند. در نتیجه پیام درد از این عصب‌ها به مغز منتقل نمی‌شود.
• درمان دستی و ماساژ: درمان دستی و ماساژ با از بین بردن نقاط ماشه‌ای، افزایش دامنۀ حرکتی و رفع گرفتگی عضلانی به تسکین کمردرد کمک می‌کند.
• تحریک الکتریکی: تحریک الکتریکی عصب از روی پوست (TENS) با استفاده از الکترودهای چسب‌دار برای انتقال جریان برق به بدن استفاده می‌شود. جریان خفیف برق فرآیند انتقال پیام درد به مغز را مختل می‌کند و باعث تولید اندورفین‌ها یا مسکن‌های طبیعی بدن می‌شود.
• لیزر درمانی: لیزر باعث کاهش تورم، التهاب و درد می‌شود و به ترمیم سریع‌تر بافت‌ها کمک می‌کند. به‌علاوه لیزرهای پرتوان درد را از طریق اثر گذاشتن بر عصب‌ها، تسکین می‌دهند.
• اولتراسوندتراپی: در این روش از امواج صوتی برای گرم کردن بافت‌ها و افزایش دامنۀ حرکتی آن‌ها استفاده می‌شود.
• طب سوزنی: متخصص سوزن‌هایی بسیار ظریف را در نقاط خاصی از بدن فرو می‌کند تا در پی تحریک شدن سیستم عصبی، مسکن‌های طبیعی بدن ترشح شوند. بر اساس نتایج یک پژوهش نرخ موفقیت طب سوزنی برای درمان کمردرد حدود 50% است (منبع).
• مگنت تراپی: مگنت تراپی درمانی ساده و بدون عوارض جانبی است که برای رفع درد و التهاب کمردرد مؤثر است (منبع).
• تراکشن ستون فقرات: یکی از روش‌های تسکین کمر درد، استفاده از تراکشن یا کشش ستون فقرات برای کاهش فشار از روی دیسک‌ها و مهره‌ها است که در نتیجه آن باعث افزایش دامنۀ حرکتی و کاهش درد می‌شود.
• جراحی: با توجه به علت بروز کمردرد و شدت آن، ممکن است به جراحی برای درمان عارضه زمینه‌ای نیاز باشد. جراحی می‌تواند شامل روش‌هایی مانند دیسککتومی برای دیسک کمر، لامینکتومی و فورامینوتومی برای رفع تنگی کانال نخاع، فیوژن برای شکستگی مهره کمر و سایر جراحی‌ها شود.